Son Dakika Haberleri
Mertel Oto Lastik
NACİ AKIN
» ÇAĞDAŞ MİLLİ EĞİTİM SEFERBERLİĞİNİN ÖYKÜSÜ (I)
10 Aralık 2015 Perşembe
24 Kasım Öğretmenler günüydü, aslında 365 gün anılması gereken öğretmenlerimizi, yılda bir kez anıyor olmayı büyük eksiklik olarak görüyorum. Takip eden 5 Aralık günü ise dünya kadınlar gününü, Türk kadınının seçme ve seçilme hakkını elde ettiği günü kutladık. Zaten bizi yetiştiren öğretmenlerimizin çoğunluğu da kadın değil miydi? Aynı gün birçok güzide eğitim kurumlarımızın kuruluş yıldönümüydü, törenlerle, balolarla kutlandı. Manisa Lisesi de bunlardan biriydi.
Türk milli eğitimine damgasını vurmuş birçok okulumuz 60. Yıldönümünü kutluyordu. Benim de mezunu olmaktan her zaman gurur duyduğum İzmir (Maarif) Koleji bugünkü adıyla Bornova Anadolu lisesi de 60. Yılını kutlayanlardandı. İzmir Koleji, Kadıköy Koleji (A.L), Ankara Koleji, Deneme Lisesi, Konya (Maarif) Koleji, Samsun Koleji (A.L) gibi birçok başarılı ismi yetiştiren, bürokrasiye, iş dünyasına, siyasete, kültür ve sanat camiasına sayısız insanlar kazandıran okullarımızın hepsinin kuruluşu 1955 yılına rastlar, takip eden, 1956, 57 yılları da öyledir. Peki Türk milli eğitiminde devrim gibi kararlarla bu çağdaş, yabancı dil eğitimi ağırlıklı okulların aynı yıl tedrisata başlaması tesadüf müdür? Elbette değildir, ama çoğu kimsenin bilmediği bu eğitim devrimini biraz hatırlatmakta yarar var.
Milli Mücadele sonrası yeni Türk Devleti inşa edilmeye başlandığında en önemli sorunların başında eğitim geliyordu. Zira Şam, Halep, Üsküp, Manastır, Selanik gibi önemli merkezler Türk toprakları dışında kalmıştı ve ülkede İstanbul ve İzmir dışında eğitim, kültür alt yapısı, entelektüel birikimi olan merkezlerimiz bulunmuyordu. Cumhuriyetin başkenti Ankara ise yoktan var edilmeye çalışılıyor, Anadolu topraklarında cehalet ve yoksulluk hüküm sürüyordu. Osmanlı'dan Mekteb-i Sultani (Galatasaray), Kabataş Lisesi, İstanbul Erkek Lisesi ve İzmir Birinci Erkek Lisesi (Atatürk) dışında kayda değer çağdaş eğitim kurumu devralınmamıştı. Buna mukabil Anadolu'nun hemen her yöresinde ve özellikle İstanbul ve İzmir'de yabancı vakıf okulları eğitimin hizmetindeydi. Amerikan Robert Koleji, Tarsus, Talas(Kayseri), İzmir, İstanbul Amerikan Kolejleri, Dame de Sion, Saint Joseph, Saint Benoit, Saint George ve daha birçok yabancı okullar gençlerimizi yetiştiriyordu. Bu okullar her ne kadar Maarifin denetimindeyse bile milli kültür ve eğitimden uzaktılar ve gizli misyonerlik faaliyetlerinin de olduğu biliniyordu.
Cumhuriyetin birinci önceliği cehaletle savaştı, o yüzden mahalle mekteplerinin yerine ilkokulların açılmasını ve okuryazarlığın artırılmasını hedefledi. Ancak yeterli öğretmen yoktu. Öncelikle birinci dünya savaşı ve milli mücadele nedeniyle yükseköğretimlerini terk etmek zorunda kalan gençlere öğretmenlik hakkı verdi. Zira bu gençler hem yükseköğrenim terbiyesi almışlar hem de Osmanlı alfabesi dışında Latin alfabesini de öğrenmişlerdi. Dedem rahmetli Edip Akın da bunlardan biriydi ve bugün Demirci ve civarında yaşları 75 in üzerinde olan yaşlılarımızın büyük çoğunluğu onun talebesidir. Cumhuriyet köy çocuklarını da ihmal etmemiştir, öncelikle sınırlı da olsa köy okulları açılmış ardından da İlk Milli Eğitim Bakanlarımızdan Mustafa Necati döneminde Köy Muallim Mekteplerinin temeli atılmıştır. 1937 yılında merhum Celal Bayar'ın başbakanlığı döneminde ise Köy Enstitülerinin temelleri atılmış İzmir Kızılçullu, Eskişehir Çifteler ve Edirne Kepirtepe'de pilot uygulamalar başlamıştır.
Köy Enstitüleri hakkında çok şey yazılmıştır, ancak bunların çoğunluğu ideolojik bakış açılarını yansıtmakta işin özüne ve asıl hedefine atıf yapmamaktadır. Nitekim bu yazılanlarda bu okulların Milli Eğitim Bakanı Hasan Ali Yücel'in projesi olduğu söylenir, Bayar'a hiç atıfta bulunulmaz. Kapatılmasında ise hep Menderes Hükümetleri suçlanır, bu okulların bizzat CHP iktidarı tarafından etkisizleştirildiğinden ve işlevsizleştirildiğinden hiç söz edilmez.
Köy Enstitülerinin kuruluşunun asıl gayesi, savaşlar nedeniyle topraktan ve tarımdan uzaklaşmış gençleri yeniden toprağa bağlamak, modern tarımı öğretmek, atıl kalan toprakları yeniden üretime kazandırmak, köylüleri kentlere muhtaç olmadan kendi kendilerine yeter hale getirmek, marangozluktan, inşaatçılığa, tamirciliğe, tarımsal ekonomiye, sanat ve muhtelif alanlarda beceri kazanmalarını sağlamaktı. Bunda da başarı elde edilmiş, buralardan yetişen eğitmenler köy okullarında görevlendirilerek tekrar eğitime kazandırılmışlardır.
1935 yılı CHP kurultayındaki eğitim hedefleri arasında yer alan bu uygulama 1937 yılında hayata geçirilmiş ve sadece 10 yıl yaşayabilmiştir. CHP bu modeli nasıl programına koymuş ve 10 yıl sonra nasıl ve neden bundan vaz geçmiştir? Maalesef sözünü ettiğim ideolojik bakış açısı nedeniyle bunlar hiç yazılmamış ve tartışılmamıştır. Bunları bir başka yazımızda paylaşırız. Cumhuriyetin 20. Yılından itibaren hayata geçirilen yukarıda sözünü ettiğim okulların kuruluş öyküsünü ise yarınki yazımda anlatacağım. Kalın sağlıcakla.
Bu yazı 717 defa okundu

En Çok Okunan Haberler

  • Bugün
  • Bu Hafta
  • Bu Ay
BİZİM ORHAN BU DEFA ÖLDÜ
MANİSA'DA " Şarapçı Orhan " olarak bilenen sokaklarda gezerken düşüncelerini sesli olarak açıklamasıyla kendini sevdiren Orhan Tart'ın tedavi gördüğü rehabilitasyon merkezinde yaşamını yitirdiği öğrenildi.
ASLINDA ONU HEPİNİZ TANIYORSUNUZ
STAR TV' ekranlarında yayınlanan 'Evleneceksen Gel' adlı evlendirme programına katılan kadın size hiç yabancı gelmeyecek…
MANİSA'DAKİ IŞİD ZANLISI  CANLI BOMBA ÇIKTI
MANİSA, Ankara ve Konya'da IŞİD terör örgütüne yönelik düzenlenen operasyonda yakalanan 16 şüpheliden aralarında canlı bomba F.K.'nin de bulunduğu 4 kişi tutuklanarak cezaevine gönderildi. F.K.'nın Manisa'ya da geldiği iddia edildi.
HIZ GÖSTERGESİ 150'DE TAKILI KALMIŞ
MANİSA Organize Sanayi Bölgesinde meydana gelen trafik kazasının ayrıntıları ortaya çıkmaya başladı. Kazaya karışan araçlardan birinin kaza anında hız göstergesinin 150'de takılı kaldığı iddia edildi.
TEĞMENİN VURULMA ANI SANİYE SANİYE GÖRÜNTÜLENDİ
IRAK'TA Ordu askerleri ile İŞİD militanları arasında yaşanan çatışmada Irak ordusu mensubu bir teğmen keskin nişancılar tarafından vuruldu.Vurulma anı saniye saniye görüntülendi.
ONLARCA FABRİKA İŞÇİSİ ÖLÜMDEN DÖNDÜ
MANİSA'da beyaz eşya üretimi yapan bir fabrikanın servis aracı, içerisindeki yaklaşık 40 işçi ile birlikte aniden alev aldı. Otobüs, yangın sebebiyle kullanılmaz hale gelirken, işçilerin bir kısmı şoka girdi.
TOPLU KONUT ÖYLE YAPILMAZ BÖYLE YAPILIR
MANİSA Büyükşehir Belediye Başkanı Cengiz Ergün, Büyükşehir Belediyesi'nin, Turgut Özal Mahallesi'nde hayata geçirmeyi planladığı dev sosyal konut hamlesinin startını verdi
MERGEN HAKİM KARŞISINA ÇIKIYOR!
MANİSASPOR Başkanı Abdullah Mergen Mart ayı içerisinde ‘Görevi kötüye kullanma suçu' ile 3. Asliye Ceza Mahkemesi'nde hakim karşısına çıkacağı öğrenildi
28.2.2017

Anket

Başkanlık sistemi referandumunda oyunuz ne olacak?
Evet
Hayır

Astroloji
Bugün aşk, sağlık ve para konularında şanslı mısınız?
  • Koç Burcu
  • Kova Burcu
  • Balık Burcu
  • Oğlak Burcu
  • Boğa Burcu
  • İkizler Burcu
  • Yengeç Burcu
  • Aslan Burcu
  • Başak Burcu
  • Terazi Burcu
  • Akrep Burcu
  • Yay Burcu
Manisa Kulis Haber
© Copyright 2014 Manisa Kulis Haber
Metinleri ve görsellerin izinsiz kullanılması yasaktır.

Manisa Güncel Haberleri

Powered by LMD Networks
Anasayfa   Künye   Üye ol   Yeni Üyelik   Mobil   Reklam   İletişim

sanalbasin.com üyesidir
Facebook'da bizi takip edin!
Twitter'da bizi takip edin!