Gördes düğümü, halı dokumacılığında kullanılan bir düğümleme tekniğidir. Manisa’nın Gördes ilçesinden adını alan bu düğümleme tekniği, el dokuması halıların üretiminde sıkça kullanılmaktadır. Gördes düğümü, Türk düğümü veya çift düğüm olarak da bilinir.

Gördes düğümü, halı dokumacılığında sıklıkla tercih edilen bir düğümleme tekniği olup, özellikle el işçiliğiyle dokunan halılarda kullanılır.

Bu düğümleme tekniğinde, iplik, iki çözgü arası geçirilip ardından atılarak, simetrik bir yapı oluşturur. Bu düğüm, hem halının dayanıklılığını artırır hem de halıya ince bir dokunuş sağlar. Gördes düğümü bu özellikleriyle ünlenmiştir.

Gördes düğümüyle dokunan halıların tüylü kısımları zamanla aşınsa bile bağlantı kısımları uzun yıllar boyunca dayanıklı kalır ve halının deseni korunur. Her 10 cm²'de 3600 düğüm bulunduran, çok ince ve ustalık gerektiren bir sanat eseridir.

Kullanılan malzeme, eski Gördes halılarının değerini arttıran en önemli unsurdur ve genellikle tamamen yapağıdan, el ile iğrilerek yapılır. Ayrıca, Gördes halılarının özelliklerinden biri de, kullanılan renklerin doğal bitkilerin köklerinden elde edilmesidir.

İran düğümü ile Gördes Düğümü arasındaki fark

Dünya halıcılığında Gördes Düğümü’nün yanısıra İran Düğümü de bilinir. İki düğüm arasındaki en büyük fark, Gördes Düğümü'nün çift taraflı atılmasıdır. İran Düğümü ise kendine özgü bir yapıya sahiptir ancak Gördes Düğümü kadar dayanıklı değildir. Bununla birlikte, İran Düğümü'nün santimetrekareye daha fazla düğüm dokundurulduğu için İran'da üretilen halılar da değerlidir. İranlı ustalar, halıları ince dokuyarak ve bu özellikten faydalanarak ürünlerinin kalitesini arttırmaktadır.FG

Tarihte bilinen ilk halı olan Pazırık Halısı, Gördes Düğümü ile dokundu.
Pazırık Halısı, tarihte bilinen ilk halı olup, Sovyet Altaylarının Pazırık bölgesinde bulunmuştur ve Gördes Düğümü ile dokunmuştur. 10 santimetrekaresinde 36 bin Gördes Düğümü barındıran halının M.Ö. 5. yüzyılda dokunduğu tahmin edilmektedir. Keşfedildiği 1929 yılından bu yana sağlamlığını koruyarak önemli bir eser olarak varlığını sürdürmektedir.

Geleneksel Türk halıcılığında önemli bir yere sahip olan Gördes düğümü, halı dokumacılığının zanaatkarlık ve ustalık gerektiren yönlerinden birini temsil eder.